Było tak zimno, że ludziom odpadały uszy. Dosłownie. Najlepszego …

Było tak zimno, że ludziom odpadały uszy. Dosłownie. Najlepszego ...

Źródło: Gazeta ABC, 21 marca 1929 r.
Gazeta ABC pisała o nadchodzącej wiośnie

Luty 1929 roku do dziś pozostaje najzimniejszym miesiącem w ostatnim stuleciu.

Temperatura spadała poniżej 40 kresek.

Zaspy śnieżne miały po kilka metrów.

Pękały szyny kolejowe i rury wodociągowe.

Statki zamarzały na morzu i na rzekach.

W szkołach odwoływano zajęcia.

Wychodząc na dwór od razu można było sobie odmrozić nos i uszy.

Wszyscy czekali na wiosnę. I 21 marca wszystko wskazywało, że ta nadchodzi. Było cieplej, choć mrozy jeszcze nie odpuszczały. Nad ranem w większej części kraju termometry wciąż pokazywały mniej niż zero.

Miało być „pogodnie i słonecznie” – prognozowała „Gazeta ABC”.

Ale zima nie dawała jeszcze o sobie zapomnieć. Jak nie niską temperaturą, to śniegiem, który dopiero topniał. I lodem, który na rzekach dopiero zaczynał się kruszyć – 18 marca na Wiśle w Warszawie lód miał grubość 111 cm, w Płocku – 82 cm, a w Toruniu – 53 cm. Na Sanie koło Przemyśla – „zaledwie” 43 cm.

Pierwszy śnieg pojawił się w górach już w pierwszej połowie października 1928 r. W reszcie kraju sypnęło na przełomie listopada i grudnia. Między styczniem a marcem w obszarach nizinnych utrzymywała się kilkudziesięciocentymetrowa warstwa białego puchu.

Kulminacja mrozów nastąpiła w lutym. Temperatura spadła nawet do – 45 stopni Celsjusza. Mrozy paraliżowały całą Polskę.


Źródło: NAC
Odśnieżanie torów na trasie Lwów – Tarnopol


Źródło: NAC
Budowa wału z bloków śnieżnych, który ma służyć jako ochrona przed nawiewaniem śniegu na tory kolejowe pod Tarnopolem

Brakowało węgla. Kłopot był jednak nie tyle w wydobyciu, co w dostarczeniu tego surowca. W wyniku mrozu pękały bowiem szyny kolejowe i pociągi towarowe nie były w stanie kursować.


Źródło: NAC
Kolejki po węgiel w Krakowie

Źródło: NAC
Sprzedaż węgla i drewna opałowego w Krakowie

Ruch kolejowy trzeba na wielu liniach był wstrzymany. Składy w ogóle nie kursowały wokół Lwowa, a tam gdzie docierały zaliczały gigantyczne opóźnienia. „Pociągi pospieszne ze Lwowa i Katowic, które miały nadejść do Warszawy o godz. 7, do godz- 17-tej nie przybyły” – informował 12 lutego „Dziennik Poznański”.


Źródło: NAC
Parowóz TKp 101 na odśnieżonym torze

„Wszystkie szyny na torach stacyjnych pokryte są szklistą masą lodu, która powoduje, że koła parowozów i wagonów obracają się w miejscu, nie mogąc ruszyć naprzód” – podawał tego samego dnia „Kurier Poznański”.


Źródło: Światowid 9/1929
Dworzec kolejowy w Krakowie w okowach mrozu

Tam, gdzie ludzie mieli czym palić w piecach, palili nonstop. Rosła liczba pożarów. W Warszawie zaspy były tak wysokie, że strażacy nie widzieli hydrantów. A nawet, gdy już się do nich dokopali, to te skute były lodem. Trzeba było je ogrzać, by w ogóle popłynęła z nich woda… To wymagało czasu. Płomienie nie czekały.

Podobne problemy mieli strażacy w Cieszynie.

W Tarnopolu było jak w fortecy. Zaspy były tak wielkie, że miasto zostało dosłownie odgrodzone od reszty świata.


Źródło: NAC
Pług śnieżny na trasie Lwów – Tarnopol

Do usuwania śniegu z dróg wysyłano nawet czołgi.


Źródło: NAC
Francuskie lekkie czołgi Renault FT17 podczas odśnieżania drogi

Mróz zbierał śmiertelne żniwa. W 1929 r. z wychłodzenia zmarło o 25 procent więcej osób niż rok wcześniej. „Z powiatu janowskiego w wojew. lubelskiem dochodzą, wiadomości o zamarznięciu całego obozu cygańskiego, złożonego z 34 osób. Bliższych informacyj brak” – podawał 12 lutego „Kurier Poznański”.

Ta sama gazeta informowała kilka dni później o śmierci czteroosobowej rodziny cygańskiej pod Gostyniem (woj. wielkopolskie). „Również koń, należący do cygana, zginął z głodu i mrozu. W pobliskiem Kunowie zmarzło dziecko na ręku żebrzącej matki” – donosił „Kurier Poznański”.

We Lwowie tylko 11 lutego na pogotowie zgłosiło się 2000 osób z odmrożeniami. „Kto wystawił na ulice nos – doznał odmrożenia (…) Do późnej nocy trwała do Pogotowia rat. istna wędrówka narodów” – pisała lwowska „Chwila”. Lekarze mieli tyle zgłoszeń, że zabrakło opatrunków.

W Poznaniu temperatura spadła do -36 stopni. „Przez całe 80 lat nie notowano w Poznaniu w lutym ani razu tak srogiego mrozu. Najniższa dotychczas notowana temperatura wyniosła 26 stopni mrozu w lutym roku 1855” – pisał 11 lutego „Kurier Poznański”.

Warta całkowicie zamarzła. „Ruch w porcie od paru tygodni ustał już zupełnie. Trzy szkuty naładowane jęczmieniem 18 grudnia ub. roku zamarzły i stoją do dzisiaj uwięzione w porcie” – pisał 8 lutego „Dziennik Poznański”.


Źródło: NAC
Statki w zamarzniętym porcie w Gdyni

Niemal w całym kraju odwołano zajęcia w szkołach. Ale nie wszystkie dzieci zostały w domu… „Wczoraj na Chwaliszewie młody chłopak odmroził sobie silnie uszy i wbrew przestrogom obecnych, począł je gwałtownie rozcierać. Nagle, ku przerażeniu świadków odpadła mu górna część prawej małżowiny usznej, a lewa została wskutek silnego masowania „pęknięta”, zwisając tylko na wąskim skrawku ciała” – donosił „Dziennik Poznański” z 12 lutego.

Z powodu zimna odwołano łyżwiarskie mistrzostwa Polski.

Ale nie wszystkich siarczysty mróz odstraszał. W Zakopanem normalnie odbyły się Mistrzostwa Świata w narciarstwie. W ponad 30-stopniowym mrozie skakali poprzednicy Adama Małysza i Kamila Stocha.

W Warszawie z kolei 11 lutego, przy 30-stopniowym mrozie, na Wiśle wykuto w lodzie dziurę długą na 30 metrów, szeroką na 6 metrów i głęboką na metr. Na tak przygotowanym „torze” urządzono zawody pływackie, w których uczestniczyło 12 śmiałków.


Źródło: NAC
Grupa mężczyzn przed kąpielą na odkrytym basenie przy temperaturze minus 17 stopni Celsjusza w Kopenhadze

Gazety prześcigały się w opisywaniu, co się dzieje na froncie zimy. Mróz i to utrudniał. Z powodu katastrofalnych mrozów i zamarznięcia przewodów gazowych, dostarczających niezbędnego gazu dla części urządzeń technicznych drukarni, jesteśmy zmuszeni ograniczyć dziś rozmiary naszego pisma – informował 13 lutego „Dziennik Poznański”.

Kłopoty miała także poczta, w związku z awariami sieci telefonicznej. Nocy dzisiejszej z pośród 5-ciu istniejących uległy zerwaniu 3 przewody telefon., łączące Poznań z Warszawą, tak, że czynne są tylko dwa. A z Katowicami komunikacja telefoniczna jest zupełnie przerwanapisał dziennikarz „Dziennika Poznańskiego” 8 lutego.


Źródło: Światowid 10/1929
Notka o sytuacji w okolicach Tarnopola

Poznaniowi mrozy szczególnie dały się we znaki. W połowie maja miasto miało zorganizować Powszechną Wystawę Krajową.

Ogromna wystawa miała podsumowywać 10-lecie odzyskania niepodległości i pokazywać dorobek gospodarczy, kulturalny, naukowy i polityczny kraju, który po 150 latach wrócił na mapy. Na obszarze trzy razy większym niż dzisiejsze Międzynarodowe Targi Poznańskie zwiedzający mieli zobaczyć wszystko, czym tylko można było się pochwalić: produkowane w kraju samochody, samoloty czy parowozy, maszyny w ruchu, makiety największych inwestycji, produkty spożywcze, sukcesy polskiego rolnictwa, rządu i samorządów oraz wynalazki jak pierwszy polski telewizor czy pierwszy polski policyjny radar.

Ale żeby to zaprezentować, wybudować trzeba było kilkadziesiąt pawilonów. Do tego przebudowywano ulice, dworce, budowano hotel Polonia – największy wtedy w Polsce.

Mróz i śnieg to komplikowały. Wiele prac opóźniano i czekano na poprawę pogody. Robotnicy nie dostawali jednak wolnego – gdy nie mogli pracować na zewnątrz, przenosili się do środka.


Źródło: NAC
W Poznaniu zima utrudniała przygotowania do PeWuKi

Posiłkowano się też najnowszymi zdobyczami techniki, na przykład na budowie hotelu Polonia w ruch poszły potężne dmuchawy ocieplające, sprowadzone z Anglii.

Mimo tych wszystkich przeciwności losu, wystawę udało się przygotować na czas.

WIĘCEJ O POWSZECHNEJ WYSTAWIE KRAJOWEJ W POZNANIU W 1929 R. PRZECZYTACIE W KSIĄŻCE FILIPA CZEKAŁY I TOMASZA MIKSZO „#PEWUKA. CUD NAD WARTĄ”, KTÓRA UKAŻE SIĘ W MAJU NAKŁADEM WYDAWNICTWA POZNAŃSKIEGO

Mrozy dały o sobie znać nie tylko w Polsce. W Wolnym Mieście Gdańsk zamarzł port, a na zatoce w lodzie utknęły dwa duńskie statki. Woda z pękających od mrozu rur wodociągowych podmyła jeden z domów. Mieszkańców trzeba było ewakuować.


Źródło: Światowid 9/1929
Unieruchomiony statek w Niemczech

Dramatycznie wyglądały też doniesienia z niemieckich wówczas miast. W całej Pile nie było wody. We Wrocławiu od mrozu pękł na całej długości jeden z mostów. Natychmiast wyłączono go z użytku.


Źródło: Kurier Poznański, 12 lutego 1929 r.
Depesze o sytuacji w Niemczech

W Szwarcwaldzie spod śniegu wyłoniło się 100 zamarzniętych sarenek. „Stan zwierzyny spadnie do 50 proc. normalnej ilości” – czytamy w depeszy z 19 marca 1929 r.

Austriaccy myśliwi wyrażali z kolei obawy, że w niektórych częściach kraju wymrą wszystkie dzikie zwierzęta.


Źródło: Światowid 9/1929
Auto, które ugrzęzło w zaspach na Górnym Śląsku

Mrozy utrzymywały się przez cały luty i większość marca. Uniwersytet Poznański w kwietniu podsumowywał: temperatura w marcu w Poznaniu wahała się od -15 stopni Celsjusza do 15 stopni. Średnia miesięczna – 1,1 stopnia w plusie. Przez 24 dni w miesiącu występował mróz, przy czym przez 6 dni utrzymywał się całą dobę. Najniższą temperaturę – 19 kresek poniżej zera – odnotowano 3 marca. Śnieg utrzymywał się przez 15 dni.

Przed pierwszym dniem wiosny nadeszło ocieplenie. Ale mróz wrócił jeszcze po Wielkanocy, która przypadała wówczas 31 marca. „W Morskiem Oku 18 st. mrozu” – alarmowało „ABC” 9 kwietnia, podając, że temperatura spadła poniżej zera praktycznie w całym kraju.

„Najstarsi górale nie pamiętają takiej zimy w Zakopanem. Nie brak takich, którzy przepowiadają zimę do połowy maja” – pisała dzień wcześniej ta sama gazeta.

Te mrożące krew w żyłach prognozy nie sprawdziły się jednak. W połowie kwietnia śnieg stopniał w całym kraju, a „już” w maju można było się cieszyć wiosną.


Źródło: Małgorzata Latos/PAP
Narodziny II Rzeczypospolitej


Czytaj więcej…

Było tak zimno, że ludziom odpadały uszy. Dosłownie. Najlepszego …

Tej zimy temperatura sięgała – 45 stopni Celsjusza. Wielu zginęło, jednemu chłopcu odpadła część prawego ucha, a drugie "wisiało na wąskim skrawku ciała". Kraj był sparaliżowany. Pierwszy dzień wiosny zapowiadał przełom, choć dzieci nadal zamiast …

Źródło: TVN24

Related Articles

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *